Scandinavische werkgewoonten: revolutionair of een ramp?

Gepubliceerd op 17-11-2016

Scandinavië gaat aan kop in het World Happiness Report (VN). Denemarken staat met stipt op één. Daarna volgen Noorwegen (4), Finland (5) en Zweden (10). Hoe komt het dat Denemarken al meerdere keren is uitgeroepen tot het gelukkigste land ter wereld? En hebben zij met een 34-urige werkweek, gelijke kansen en platte organisaties ook ultiem werkgeluk gecreëerd?

Eerst iets over werkgeluk: want wat is dat precies? Volgens de grondlegger van de positieve psychologie Martin Seligman bestaat geluk (op je werk) uit verschillende onderdelen waaronder betekenis, uitdaging, relaties, flow en emoties. Mensen zijn gelukkig op het werk als ze in een flow zitten die aanzet tot de actie om goed te presenteren en je talenten volledig te benutten. Wij Nederlanders doen het niet zo slecht in het algemene gelukscijfer. In het World Happiness Report staat Nederland op plek 7. Daarnaast zegt 90% van de bevolking gelukkig te zijn, naar onderzoek van het CBS. In werkgeluk scoren wij wel lager: slechts een 7,2 (Van Harte & Langsma), terwijl we het grootste deel van ons leven doorbrengen op ons werk.

Uit onderzoek van Happiness at Work blijkt dat onderstaande vijf factoren op de werkvloer van invloed zijn op werkgeluk onder Nederlanders.

1 Mensen helpen hun beste eigenschappen te benutten
2 Het creëren van voldoende uitdaging
3 Het gevoel hebben zinvol werk te doen
4 Het onderhouden van goede onderlinge relaties
5 Eerlijke behandeling

Waarom minder meer is..
Even terug naar de Scandinavische landen. Zij zijn een stuk gelukkiger in hun werk. Met een 34-urige werkweek hebben de Denen de kortste werkweek van Europa! Het idee is om meer tijd te besteden aan sociale contacten, sport en hobby’s. Je zou wel kunnen zeggen dat Scandinaviërs daarmee de perfecte balans tussen werk en privé hebben gevonden. Met overuren maak je in Denemarken, anders dan bij ons, dus geen promotie. Al het werk dat je doet buiten de 34 uur is volgens de Deense filosofie slecht timemanagement.complilatie

Maar past een 6-urige werkdag wel in de Nederlandse bedrijfscultuur? Als we de gemeente Göteborg in Zweden mogen geloven verhoogt het in ieder geval de productiviteit van werknemers. Volgens Roland Paulsen, Universiteit van Lund in Zweden, zouden we nu zelfs vier uur per dag kunnen werken om even productief te blijven. Zo zei hij in Trouw: ”Politici zeggen al langer dat we meer banen met meer uren moeten creëren. Maar de productiviteit is verdubbeld sinds de jaren 70, dus technisch gezien zouden we het zelfs met een vierurige werkdag moeten redden.” Het idee van een 8-urige werkdag stamt nog uit de tijd van de Industriële revolutie. Toen dacht men dat meer werken de productiviteit zou bevorderen. Dat is natuurlijk ook zo, tot het punt wanneer je werkgeluk zo laag is dat je minder presteert.

Ook internationaal bedrijf Netflix heeft het ‘minder werken’ opgenomen in haar bedrijfscultuur. In deze slideshow presenteert het bedrijf een nieuwe filosofie: vrijheid & verantwoordelijkheid. Het klinkt zo logisch, maar in Nederland houden wij ons vaak nog steeds vast aan een 9 tot 5 mentaliteit.

Verplicht koffiedrinken
Naast de korte werkdag geloven Scandinaviërs ook heilig in pauze. In Zweden hebben ze daarvoor de Fika. Een verplichte koffiepauze waarin je tien minuten bij kan praten met collega’s om de band te versterken. Volgens de Universiteit van Linkoping is het zelfs wetenschappelijk bewezen dat Fika de productiviteit verhoogt. Een pauze zou er niet voor zorgen dat je minder werkt, maar geeft volgens het onderzoek juist een enorme powerboost.

Hoe informeler hoe beter?
In Noorwegen is het heel normaal om informeel met elkaar om te gaan op de werkvloer. De afstand tussen de baas en werknemers is dan ook heel klein in deze landen: ofwel platte organisaties. Nederlanders zijn over het algemeen ook vrij informeel. Medewerkers voelen zich zo meer verbonden met het bedrijf. Er lijkt een verband te zijn tussen hoog werkgeluk en platte organisaties. Generatie Y bracht hier ooit de eerste echte verandering in. Met aanstormende generatie Z op komst krijgt ook Nederland een steeds informelere bedrijfscultuur. Eerder schreven wij al over autoriteit op de werkvloer onder verschillende generaties.

Revolutionair of ramp?
Niet iedereen is enthousiast over de werkcultuur van Scandinaviërs. Zo zei Luc Sels, decaan Economie en Bedrijfswetenschappen aan de KU Leuven, in de Belgische Krant De Morgen: “Het zal er in de praktijk wellicht voor zorgen dat werknemers in minder tijd even productief moeten zijn. Hogere werkdruk, met andere woorden. En dat kan dan weer een negatief effect hebben op de gezondheid.” Daarnaast worden er meer mensen aangenomen om het minder werken te compenseren. Dit alles kost natuurlijk extra geld.

De vraag is misschien wel: zijn Scandinaviërs gelukkiger in hun werk door hun revolutionaire werkcultuur of zijn zij gelukkiger en uit zich dit in een goede werkflow? Er zijn in ieder geval veel onderzoeken die een correlatie aantonen tussen geluk en productiviteit. Maar, volgens Happiness at Work hoeft dit niet altijd zo te zijn. Volgens Happiness at Work ben je niet per se productiever als je gelukkig bent, maar ervaren wij werkgeluk als we in een goede flow zitten. Door die flow worden we productiever en dat levert nog meer geluk op. Het kip en het ei verhaal dus..

Wat betreft de werkcultuur lijkt de Nederlandse en Scandinavische (nog) niet veel op elkaar. Zegt dit ook gelijk wat over het werkgeluk? Misschien wel. Duidelijk is dat Scandinavië kwaliteit boven kwantiteit verkiest. Ze werken minder, nemen meer pauze, maar werken wel efficiënter. Als Nederlands bedrijf is het in ieder geval interessant om je te verdiepen in Scandinavische bedrijfscultuur en zo misschien wel het werkgeluk bij werknemers te verhogen.

Door ons aanbevolen artikelen