Wat Nederland kan leren van andere Europese bedrijfsculturen

Gepubliceerd op 23-01-2017

Als werkgever op de internationale markt is het waardevol om je te verdiepen in het onderwerp bedrijfscultuur. Het verbindende karakter van een bedrijfscultuur beïnvloedt prestaties en resultaten van een organisatie. Maak in deze serie van blog posts onder andere kennis met de beleefde zakencultuur van Engeland, het hiërarchische karakter van het Spaanse bedrijfsleven en de uitgebreide zakenlunches van Frankrijk. Wat typeert andere Europese bedrijfsculturen en hoe moet je je aanpassen om in een andere cultuur zaken te kunnen doen? Vandaag deel 1/3 van deze serie: De bedrijfsculturen in België en Duitsland.

Ondanks dat elke organisatie bewust of onbewust zijn eigen bedrijfscultuur heeft, is er een duidelijk onderscheid te maken tussen de Nederlandse bedrijfscultuur en de bedrijfsculturen in de ons omringende landen. In deze serie zoomen we in op Europese bedrijfsculturen.  Voor we antwoord kunnen geven op de vraag wat wij van andere culturen kunnen leren, kijken we eerst naar de Nederlandse bedrijfscultuur.

De Nederlandse bedrijfscultuur onder de loep..
De bedrijfscultuur die typerend is voor Nederland is informeel en direct vergeleken met de rest van Europa. Over het algemeen wordt er getutoyeerd. Een mening steekt men hier ook niet onder stoelen of banken. Werknemers zijn gewend om feedback te ontvangen en kunnen daar over het algemeen goed mee omgaan. Leidinggevenden ontvangen eveneens graag feedback van werknemers. Processen en overlegstructuren zijn transparant, zodat iedereen zich ermee mag en kan bemoeien. Er bestaat een grote mate van gelijkwaardigheid als het aankomt op het kunnen inbrengen of bespreken van ideeen. Samenwerking en goed met elkaar kunnen communiceren past ook bij onze consensus en no nonsense cultuur. Het is nergens anders dan in Nederland zó belangrijk om altijd tot overeenstemming te komen. In deze serie wordt duidelijk dat wij Nederlanders hier uniek in zijn en dat elk land zo zijn eigen gewoontes kent als het aankomt op simpelweg een afspraak maken of het sluiten van een overeenkomst.

De bedrijfscultuur van BelgiëDat de communicatie op de werkvloer niet overal hetzelfde is zien we al direct bij onze zuiderburen. Ook al spreken we deels (Vlaanderen) dezelfde taal, we communiceren niet hetzelfde. Belg Paul Wouters, filosoof en consultant, schreef een boek over de verschillen in de bedrijfscultuur tussen Nederland en België. Daarin schrijft hij: ‘’In een typisch Belgisch bedrijf pik je de baas er zo uit: hij is erop gekleed en hij vertelt iedereen wat ze moeten doen. Een typisch Nederlandse baas iemand is die zijn mensen pampert, die vraagt naar hun mening en ze ondersteunt bij hun ontwikkeling.”

Dit fundamentele verschil tussen Nederlanders en Belgen zorgt nog wel eens voor miscommunicatie op de werkvloer. De directe manier van communiceren maakt op Belgen een te directe en soms onbeschofte indruk. Nederlanders kiezen liever de snelle manier: gewoon even snel een collega aanspreken als er wat gebeuren moet. In België is er meer hierarchie, werkprocessen en communicatie gaan via vaste functiegerelateerde lijnen. In de ogen van de Nederlander is dat al snel meer bureaucratisch.

We kunnen wel een hoop van onze zuiderburen leren. Belgen denken namelijk veel meer vooruit: ‘wie moet erbij betrokken worden’? ‘wat vindt mijn baas’? ‘gaat dit lukken’? Belgen vinden vaak dat Nederlanders ongestructureerd overkomen en weinig oog voor detail hebben. Belgen kunnen met hun creativiteit goed improviseren. In Nederland is het al snel goed, in België zijn ze meer doortastend en staan ze meer in voor kwaliteit. Opvallend is dat onze zuiderburen ons meer negatief typeren dan andersom. Zij kenmerken Nederlanders als ongenuanceerd, luidruchtig en ‘what you see is wat you get’. Dat laatste waarderen ze overigens wél. Wij kenmerken Belgen als bureaucratisch, zachtaardig, bescheiden en levensgenieters.

Duitsland: Dienst ist dienst schnaps ist schnaps
Een cultuur die op het eerste gezicht meer op de Nederlandse lijkt is de Duitse bedrijfscultuur. Zakelijk met elkaar door een deur kunnen is een absolute must, want het is onze grootste handelspartner. Tijdens het inzoomen op de Duitse bedrijfscultuur stuiten we op de volgende kernwoorden: perfectionistisch, serieus, masculien, formeel (etiquette) en een hang naar regels. Duitsers hechten ook meer waarde aan protocollen, verantwoordelijkheid en zorgvuldigheid dan wij. Ze zijn perfectionistisch ingesteld en terughoudend in de Engelse taal, hoewel dit de laatste jaren lijkt te veranderen. Zo wordt er steeds meer Engels gesproken en ontstaat er een vrijere manier van denken en werken. Het Volkswagen concern heeft onlangs nog besloten om Engels als primaire taal in te voeren, een kleine revolutie in Duitsland. Zo wordt er in kleine- en middelgrote bedrijven meestal Duits gesproken en men waardeert het als jij dit ook kunt of het in ieder geval probeert. Duitsers typeren Nederlanders als vrijdenkend, informeel en ongestructureerd. Wij zien onze oosterburen als complex, ordelijk en plichtgetrouw. Er is wel een verandering op te merken in sommige (hippe) sectoren en het meer creatieve Berlijn en Hamburg. Zo wordt er steeds meer Engels gesproken en ontstaat er een vrijere manier van denken en werken.

Soms ontstaan er conflicten tussen de Nederlandse en Duitse bedrijfscultuur. Duitsers hebben over het algemeen meer afstand tot en respect voor hun leidinggevenden en hechten meer waarde aan hiërarchische verhoudingen. Nederlanders zijn juist weer informeel en individualistischer. Verder hechten wij waarde aan initiatief en flexibiliteit in tegenstelling tot de Duitsers waar je beter niet op het laatste moment nog een afspraak verplaatst of afzegt. Nederlanders willen graag tijdens de eerste ontmoeting het ijs breken door een grapje te maken of te vertellen wat ze afgelopen weekend hebben gedaan. Ook dat kun je in Duitsland beter niet doen. Duitsers vinden het eerder belangrijk om serieus genomen te worden. Verzorgt en representatief gekleed en ook een goede auto hoort daarbij. ‘Dienst ist dienst schnaps ist schnaps’, is een uitspraak in het Duitse bedrijfsleven.

Kunnen wij iets leren van de Duitse bedrijfscultuur? Volgens MKB-Nederland wel. Met Duitsers is het fijn zaken doen. Het mijden van risico’s en zorgvuldige etiquette zijn juist redenen waarom Duitsland presteert en goede producten levert. ”Een Duitser komt zijn afspraken na, is stipt op tijd, toont respect, heeft een maatschappelijk plichtsbesef en is gewend gedetailleerde plannen te maken”, zo schrijf het onderzoek. MKB-Nederland adviseert Nederlandse bedrijven die zaken doen in Duitsland geen risico te nemen. Als je iemand niet kent, behandel je gesprekspartner dan altijd op een formele manier.

Meer lezen over dit onderwerp? Volgende in week deel 2: Bedrijfsculturen in Engeland en Frankrijk.